Ý là một trong những đất nước có truyền thống lâu đời về rượu vang, nhiều tác phẩm văn học đã nói đến rượu nho ở Italia từ thế kỷ thứ ba trước Công nguyên. Đây cũng là cường quốc rượu nho nhất nhì thế giới cùng sở hữu Pháp (908.000ha trồng nho, với sản lượng động dao trong khoảng 54 - 62 triệu hectolit/năm và mức tiêu thụ tính theo đầu người 55 lít/năm). Toàn Italia với 20 vùng cung cấp rượu vang, với hơn 400 giống nho địa phương. rượu nho Italia về đại thể được chia làm cho 4 loại:
- rượu vang bàn (Vino da Tavola). Quy định về rượu nho bàn tương đối lỏng lẻo, cho phép nhà cung cấp rượu mang quyền khiến toàn bộ bất cứ những gì họ muốn (pha thêm các thứ nước hoa quả lên men hoặc đường vào rượu như 1 số loại đã nhập vào Việt Nam hoặc ko cần phải tuân thủ các quy định về tỷ lệ các giống nho trong rượu).
- rượu nho vùng (Indicazione Geographica Tipica - IGT). các nhà sản xuất rượu phải tuân thủ những quy định về những giống nho làm cho rượu, nhưng không cần phải áp
dụng những quy định khác về phương pháp khiến cho rượu và sản lượng thu hoạch. Năm 2001, mang khoảng 116 nhãn rượu chát vùng được đăng ký ở Italia.
- rượu nho sở hữu duyên do cội nguồn được xác định (Denominazione di Origine Controllata - DOC).
Quy định này tương đương với quy định AOC ở Pháp, nghĩa là những nhà trồng nho phải tuân thủ vùng cung cấp, giống nho khiến rượu, sản lượng thu hoạch nho, cách trồng nho và khiến rượu, cũng như lập những Ban giám khảo định kỳ để xác định xem
rượu với đạt tiêu chuẩn DOC không. đến cuối năm 2001, có khoảng 296 rượu DOC ở Italia.
- rượu chát chất lượng tuyệt hảo (Denominazione di Origine Controllata Garantita - DOCG). Đây là thứ hạng rượu cao nhất ở Italia, tương đương sở hữu rượu Grands Crus (chất lượng tuyệt vời) ở Pháp hay rượu DOC (Denominacion Origen Calificada) của Tây Ban Nha. Thường các chuyên gia thử nếm rượu nhận biết hơi thuận lợi các loại rượu DOCG của Italia, bởi vì rượu này tinh tế, thanh cao, sang trọng. Sau đây là 23 mẫu rượu nho chất lượng tuyệt hảo được xác nhận ở Italia năm 2001:
+ Vùng Piémont: Barolo, Barbaresco, Moscato d’Asti, Brachetto d’Acqui, Gattinara, Gavi, Ghemme.
+ Vùng Lombardie: Franciacorta, Valtellina Superiore,
+ Vùng Vénétie: Bardolino Superiore, Recioto di Soave,
+ Vùng Frioul - Vénétie - Julienne: Ramandolo,
+ Vùng Emilie - Romagne: Albana di Romagna,
+ Vùng Toscane: Brunello di Montalcino, Carmignano, Chianti, Chianti Classico, Vernaccia di San Gemignano, Vino Nobile di Montepulciano,
+ Vùng Ombrie: Sagrantino di Montefalco, Torgiano Rosso Riserva,
+ Vùng Campanie: Taurasi,
+ Đảo Sardaigne: Vermentino di Gallura.
trong khoảng Bắc xuống Nam, Italia trải dài trên một.200km với địa hình cực kỳ rộng rãi, mỗi địa phương đều với truyền thống cung ứng rượu chát riêng và những giống nho riêng, trừ 1 số giống nho quốc tế mà chủ yếu là các giống nho Pháp.
Vùng Piémont nằm ở phía Tây - Bắc là vùng trồng nho khiến cho rượu lừng danh nhất Italia, với 7 cái rượu chát chất lượng tuyệt hảo (DOCG) và 43 cái có khởi thủy nguyên cớ được xác định (DOC). 1 số giống nho địa phương nức danh của Italia như giống Nebbiolo tỏ ra rất phù hợp mang chất đất vùng đồi Langhe và Monferrato và cũng chính giống nho này cho có mặt trên thị trường 2 sản phẩm DOCG nổi danh Italia và thế giới: DOCG Barolo và DOCG Barbaresco. 2 giống nho đỏ khác đang được quan tâm là giống Barbera và giống Dolcetto, rất thành công ở vùng Alba và Asti. Trong các giống nho trắng, phải nói tới giống Cortese, giống Arneiss hay giống Muscat hạt nhỏ là giống nho sở hữu trong rượu vang sủi Asti (Asti Spumante).
Nằm ở trọng điểm Italia, sở hữu 27.000ha, vùng Lombardie cung cấp những cái vang tốt tiền, ko được người địa phương ưa chuộng, trừ rượu vang sủi Spumante tươi mát. bên cạnh đó, cần phải nhắc thêm là hàng năm với tới 6 triệu chai rượu Nebbiano của vùng Lombardie được xuất sang Thụy Sĩ.
Vùng thung lũng Aoste, nằm lọt trong các hẻm núi phía Tây - Bắc, mang 600ha, được biết đến như những sản phẩm rượu vang địa phương nhằm thỏa kinh niên hiếu kỳ của khách du hý.
Vùng Ligurie, có 500ha, cung cấp chủ yếu vang trắng tới từ 5 làng trồng nho, đánh cá (Cinque Terre) cạnh thị thành La Spezia. Nho ở đây được trồng trên các khung núi chênh vênh trông ra biển.
Vùng Trentin Haute Adige, với 11.100ha và khí hậu lục địa lạnh và khô, phân phối những chiếc vang trắng tươi mát, phổ thông tính khoáng vật.
Sát biên cương Áo và Slovenia, vùng Frioul - Vénétie - Juliene, sở hữu 12.300ha, sản xuất phổ biến rượu vang trắng nức tiếng Italia và toàn cầu, thí dụ như rượu Tocai Friulano. Rượu vùng Frioul tươi mát, hương vị thơm ngạt ngào mùi hoa quả, nhưng thường không giữ được lâu.
bên cạnh, vùng Vénétie rộng lớn với 35.400ha (sản xuất khoảng 225 triệu chai hàng năm, gồm các loại vang đỏ DOC Bardolino và Valpolicella, vang trắng Soave, chưa nói tới rượu chát đỏ Amarone nức tiếng từng được lăng xê trong phim “Bầy chiên lặng tiếng” và rượu DOCG Recioto.
Phía Nam vùng Vénétie, vùng Emilie Romagne với rượu nho sủi nức tiếng Lambrusco, sản xuất đến 700.000 hectolit hàng năm, trong ấy 75% rượu nho đỏ.
Vùng Toscane, với 68.000ha, cung cấp tới 33% sản lượng rượu nho toàn Italia, trong đó 85% vang đỏ. Giống nho đỏ Sangiovese đã đem lại quang vinh không chỉ cho rượu Chianti mà còn cho rượu Vino Nobile di Montepulciano và Brunello di Montalcino. Vùng Toscane còn nổi tiếng mang các chiếc rượu khiến cho trong khoảng các giống nho Bordeaux như Cabernet Sauvignon và Merlot (rượu Tignanello và Sassicaia).
không những thế, vùng Toscane danh bất hư truyền ko khiến chúng ta quên lãng các vùng trồng nho, làm cho rượu khác của Italia như vùng Latium với các rượu nho trắng nức danh Frascati (các giống nho Trebbiano, Malvasia Vàgreco) rất được thị dân Roma ưa thích, rượu Marino, cũng làm từ các giống nho như rượu Frascati, rượu Castelli Romani, rượu Est! Est! Est! di Montefiascone mà truyền thuyết nhắc lại rằng với một cố đạo–tửu đồ người Đức, trên phố hành hương tới Roma năm 1100, đã đề xuất người tôi đòi của mình đi trước mở tuyến đường sở hữu nhiệm vụ ghi lại bằng phấn chữ “Est”, có tức thị “vang ngon (Vinum Est Bonum)” trước cửa các quán ăn bán rượu ngon. lúc đến địa phận Montefiascone, quá mê rượu ở đây, người tôi tớ đã ghi tới 3 chữ “Est” trên cửa tiệm ăn, từ đó trở nên huyền thoại rượu Est! Est! Est! Di Montefiascone.
Vùng Campanie cũng sở hữu 1 huyền thoại khác liên quan tới rượu Lacryma Christi del Vesuvio. Chuyện kể rằng quỷ Sa tăng lúc bị đuổi ra khỏi thiên đàng đã móc túi 1 mảnh Trời Xanh chạy trốn xuống vịnh Naples. Vì vậy mà thành phố Naples và vùng phụ cận thường bị gọi là “Thiên trục đường của quỷ dữ”. Chúa Jesus, trong một lần xuống cõi trần, đứng trên khuông núi lửa Vésuve, đã nhỏ nước mắt thương xót cho người dương gian phải chịu cảnh oái oăm. Nơi những giọt nước mắt chúa Jesus nhỏ xuống trên khung núi, mọc lên rượu vang italia xanh tốt những vườn nho. trong khoảng đó, rượu làm cho từ nho mọc trên núi Vesuve được gọi là “rượu nước mắt Chúa”.